Przędzel, wieś sołecka 6 km na północny zachód od Rudnika nad Sanem, w sąsiedztwie drogi krajowej nr 77 Lipnik - Przemyśl. Położona na lewym brzegu Sanu, naprzeciw ujścia Tanwi i miasteczka Ulanowa., na piaszczystej terasie plejstoceńskiej, ok. 169 m n.p.m. Do połowy XIX w. przez wieś przebiegał „Trakt Leżajski”, z którym łączył się „Stary Gościniec”, czyli droga gruntowa na południe, do Stróży. Na wschód prowadzi droga lokalna do Ulanowa a na południowy-zachód przez Kolonię Przędzel, do Rudnika. Od północy wioska graniczy z Woliną. Niegdyś we wsi było ujście potoku Olszynka do Stróżanki, która okrążała Przędzel od wschodu i wpadała do Sanu. Obecny bieg Stróżanki generalnie pokrywa się z przebiegiem krawędzi terasy plejstoceńskiej. Ślady osadnictwa na terenie wsi sięgają epoki brązu. Przemawiają za tym znaleziska w postaci ozdób brązowych ze skarbu tarnobrzeskiej kultury łużyckiej, odkryte podczas prac archeologicznych na tym obszarze pod kierunkiem dra Kazimierza Moskwy. Wieś powstała zapewne dopiero w XV w., na rubieży puszczy Sandomierskiej i została zaludniona przez osadników mazowieckich i niemieckich. Za Długosza pierwsza wzmianka w „Liber Beneficjorum” (T.II, 363-364): „ Wieś należąca do parafii Racławice. Jej dziedzicem jest Filip Bolochwyecz i jego synowiec herbu Nałęcz” Wówczas była to mała osada ( 2 łany kmiece i karczma z rolą). Jako osobnych kmieci wymienia historyk: Rybala, mającego stajnie i Russaka na niwie. Dziesięciny płacono z obszaru szlacheckiego proboszczowi w Bielinach i Racławicach. W 1581 roku było 11 kmieci na tyluż półłankach, 12 zagród mających role, 2 komorników z bydłem, 3 komorników bez bydła i 1 rzemieślnik. Wówczas wieś dziedziczyli Maliccy. Przędzel przedzielał wsie królewskie od prywatnych i stąd być może nazwa „Przędzel”. Inna możliwa etymologia – od przędzenia, w czym specjalizowali się w dawnych czasach mieszkańcy wsi. Krosna przędzalnicze i prządka pojawiają się na stemplu wsi z okresu zaborów. W 1832 roku osada Przędzel przynależała do dominium ulanowskiego („Państwa Ulanów”). Liczyła 138 domów, 821 mieszkańców, parafia w Racławicach. Urzędy dominalne dysponowały swoistym typem pieczęci dla poszczególnych wsi wg następującej zasady: w centrum widniało wyobrażenie nawiązujące do charakterystycznych zajęć ich mieszkańców np. Przędzel posiadał wizerunek osoby siedzącej przy krosnach przędzalniczych. Ponad wizerunkiem półkolista tytulatura administracyjna: „Państwo Ulanów”, w dolnej zaś części nazwa miejscowości czyli: „Wieś Przędzel”. Pieczęć pamiętają najstarsi mieszkańcy wsi. W 1890 r. wybudowano we wsi budynek szkolny z 1 klasą i mieszkaniem dla nauczyciela. Pierwszym nauczycielem w tej szkole był Franciszek Latawiec. Ważnym wydarzeniem szkolnym była wizyta wiceprezesa Krajowej Rady Szkolnej Ignacego Dembowskiego w czerwcu 1913 roku. I wojna światowa nie ominęła Przędzela. Wieś spłonęła prawie doszczętnie, ocalało tylko kilka domów. Mieszkańcy z lasów wrócili na zgliszcza , chowali poległych i odbudowywali swoje domostwa. Rozpoczęto też starania w kierunku budowy nowej szkoły, która spłonęła podczas wojennej zawieruchy. Dzięki ogromnemu zaangażowaniu ówczesnego kierownika szkoły Franciszka Urbana oraz całej społeczności wiejskiej w 1933 roku nauka rozpoczyna się już w nowym, murowanym, parterowym budynku szkolnym. Kierownik, za zasługi na polu pracy pedagogicznej i społecznej otrzymał z rąk Prezesa Rady Ministrów Sławoja Składkowskiego – Srebrny Krzyż Zasługi. II wojna światowa, kolejne zniszczenia i polegli mieszkańcy wsi. W okolicznych lasach ukrywali się partyzanci organizując różne akcje sabotażowe przeciwko okupantowi. Broń przechowywali pod dachem kapliczki Św. Jana, która stoi do dziś na przędzelskich polach. Po wojnie Przędzel nadal miał swoją parafię w Racławicach, ale od 1954 roku proboszcz tamtejszej parafii ks. kan. Mieczysław Porawski zaczyna dojeżdzać do przydrożnej kaplicy w Przędzelu aby odprawiać mszę św. i prowadzić katechizację dzieci. W 1968 r. bp Ignacy Tokarczuk, po wizytacji parafii Racławice, zobowiązał proboszcza do budowy świątyni w Przędzelu. Jako datę powstania parafii pod wezwaniem Matki Bożej Bolesnej uważa się 8 grudnia 1970 roku. Kościół o wymiarach 23 x 10 m przykryty jest blachą, wewnątrz położono boazerię, ogrzewanie z wentylacją. W wybudowanej dzwonnicy zawieszone są 3 dzwony. Obecnie Przędzel jest sołectwem w gminie Rudnik nad Sanem. Południowo-zachodnią stronę wioski otaczają rozległe lasy szpilkowe, przez które prowadzi linia kolejowa Stalowa Wola – Przeworsk. Powierzchnia 2 841 ha, 1818 mieszkańców (2006 r). Zabudowa zagrodowa zwarta i rozproszona, murowana i drewniana. Wśród gleb dominują słabo zbielicowane gleby piaszczyste oraz urodzajne gleby aluwialne – brunatne, bagienne, murszowe, rędzinne i torfowiskowe na terasach holoceńskich. W ogólnej powierzchni gruntów użytki rolne zajmują 1 380 ha; lasy i grunty leśne 1 286 ha. Pozostałą powierzchnię tj. 175 ha zajmują grunty pod wodami, zabudowa, drogi i nieużytki. Wieś posiada sieć telefoniczną, wodociąg, do gospodarstw doprowadzony jest gaz przewodowy. Funkcjonuje Publiczna Szkoła Podstawowa, Biblioteka Publiczna, Ochotnicza Straż Pożarna, Koło Wędkarskie, LZS, pawilony handlowe, Gospodarstwo Agroturystyczne – „ Domek w Zaciszu” E. Szymonik w Przędzelu Borowinie.

W Przędzelu funkcjonują 2 małe zakłady pracy:



Huta Szkła





Zakład Produkcyjno-Handlowy „Stalpol” - wyrób lin stalowych





Dodatkową atrakcją we wsi są strusie hodowane w gospodarstwie Państwa Grzybowskich.



Płynąca leniwie Stróżanka z przepiękną wokół florą i fauną przydaje uroku wiosce i jej mieszkańcom.

Środowisko kulturowe

• W Przędzelu podczas prowadzonych w przeszłości prac archeologicznych odkryto wczesnośredniowieczne cmentarzysko kurhanowe. Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Tarnobrzegu z dn. 21.07.1982 r. zostało wpisane do rejestru zabytków jako: Stanowisko Archeologiczne nr 1, tzw. stan. Borowina 1.



• Drugim zarejestrowanym zabytkiem nieruchomym jest cmentarz wojenny z I wojny światowej, wpisanym do rejestru zabytków.







• Budynek szkoły (parter) wybudowany w okresie międzywojennym wspólnym wysiłkiem mieszkańców i ówczesnego kierownika Franciszka Urbana. Obok szkoły wznosi się figura Matki Boskiej wybudowana w 1935 roku po oddaniu szkoły do użytku. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był ówczesny sołtys Józef Kluk i kier. szkoły.





• Pozostałości przedwojennej zabudowy drewnianej wsi. Charakterystyczną cechą tej zabudowy było prostopadłe do ulicy usytuowanie domostw. Pod jednym dachem były izby mieszkalne a dalej pomieszczenia gospodarskie. Głównym budulcem było drzewo z okolicznych lasów, dachy kryte strzechą. Spoiny między belkami i framugi wokół okien malowane na niebiesko lub biało. Niestety nowoczesność wkroczyła do wsi i zabudowania drewniane zostały oszalowane, wyremontowane lub rozebrane po wybudowaniu domostw murowanych.





• Budynek po byłej agronomówce przy ul. 3 Maja (Obecnie mieści się tutaj biblioteka.)







• Chmurowy Dół, podmokłe obniżenie w południowej części wsi, wypełnione wodą i noszące inną nazwę Jezioro Orzechowe. Z miejscem tym związane są różne legendy i opowieści. Jedna z nich głosi, iż w miejscu tym w zamierzchłych czasach stała karczma. Przekleństwo rzucone na karczmarza i karczmę spowodowało jej zapadnięcie, a na tym miejscu został dół z wodą. Mieszkańcy opowiadają, że woda jest bardzo głęboka i nie ma dna. Wokół rosną trzciny i inne zarośla, wędkarze łowią ryby na pobudowanych pomostach. Woda jest ciemno-niebieska i bardzo zimna. Miejsce bardzo piękne, owiane tajemnicą .







• Miejsce pamięci ofiar II wojny światowej w lesie Przędzel – Borowina









• Kapliczka św. Huberta przy leśniczówce Przędzel – Borowina ( 2004 rok). W tamtejszym lesie stała dawniej kapliczka św. Huberta, która z czasem uległa zniszczeniu.

Miejsca kultury sakralnej:

• Ks. kan. Mieczysław Porawski proboszcz parafii Racławice n. Sanem od r. 1954 razem z ks. wikariuszem Józefem Wilkiem dojeżdżali do dość dużej przydrożnej kaplicy, aby odprawiać Mszę świętą. Od r. 1964 ks. Józef Fejdasz wikariusz z Racławic otrzymał polecenie, aby uczył dzieci religii w Przędzelu, a także co niedzielę odprawiał Mszę świętą. W r. 1968 bp I. Tokarczuk po wizytacji parafii Racławice zobowiązał ks. M. Porawskiego do budowy kościoła. Jako datę powstania parafii uważa się 8 grudnia 1970 r. Do budowy kościoła przystąpiono bez planu. Zakończono budowę w stanie surowym jesienią 1971 r. Pracą przy budowie kierował ks. J. Fejdasz, który od 13 IV 1971 r. zamieszkał na stałe w Przędzelu. Oprócz ks. Fejdasza pracą przy budowie kierował Stanisław Puskarczyk oraz członkowie komitetu budowy kościoła parafialnego w Przędzelu, do którego należeli: Józef Kluk, Emil Karaś, Stanisław Klusek, Franciszek Byra. Wielce zasłużonym ofiarodawcą był Franciszek Leszczyński z rodziną. Ze strony władz państwowych często napotykano na duże trudności. Ks. J. Fejdasz był szykanowany, a nawet sądownie ukarany za nielegalną budowę kościoła. Kościół uroczyście poświęcił podczas wizytacji parafii bp Stanisław Jakiel dnia 20 maja 1973 r. Plebanię wystawiono rok później, a raczej odkupiono dom od prywatnego właściciela. Kościół o wymiarach 23x10 m przykryty jest blachą zakonserwowaną, wewnątrz wykonano boazerię, ogrzewanie z wentylacją. W dzwonnicy wybudowanej oddzielnie zawieszone są trzy dzwony. Parafia posiada akta parafialne od 1971 roku. Ilość wiernych:1273, Odpust - Matki Bożej Bolesnej (15 września). Źródło:http://www.sandomierz.opoka.org.pl/







• Kapliczka Św. Jana w polach na Kępce. Tutaj podczas wojny, partyzanci pod jej dachem przechowywali broń.







• Kapliczka przy ulicy Mickiewicza naprzeciwko pawilonu spożywczego Państwa Hauserów. Pełniła rolę kościółka przez wszystkie lata przynależności Przędzela do parafii w Racławicach. Tutaj też było miejsce tymczasowego pochówku ofiar I wojny światowej.







• Kapliczka przydrożna na zakręcie za drogą do kościoła przy ulicy Mickiewicza.

Przyroda i krajobraz

• Stróżanka, rzeczka wijąca się po wsi z bogactwem flory i fauny.









• Pola i łąki w dolinie Sanu









• Stawy rybne Koła Wędkarskiego w Przędzelu